Ông bà ở xa? 8 cách giữ giọng nói của ông bà trong từng ngày của bé

2026-10-25

Nhiều gia đình cách ông bà của bé cả một vùng biển, một biên giới hay một chuyến xe khách đêm dài. Công việc đưa bố mẹ ra Hà Nội, vào Sài Gòn, hay sang Nhật, Hàn, Đài Loan, còn ông bà vẫn ở quê. Giá vé, ngày phép và giấy tờ quyết định bao lâu cả nhà mới được gặp nhau, nhiều khi chỉ vào dịp Tết. Nếu bà nội, bà ngoại hay ông của bé ở xa, có lẽ bạn lo rằng bé sẽ chỉ biết ông bà qua một gương mặt trên màn hình điện thoại.

Khoảng cách làm thay đổi nhiều thứ, nhưng không nhất thiết khiến ông bà trở nên xa lạ. Trẻ từ 1 đến 4 tuổi sống trong những khoảnh khắc nhỏ lặp đi lặp lại: thức dậy, ăn cơm, tắm, một câu hát trước khi ngủ. Khi giọng nói, gương mặt hay câu hát quen thuộc của bà xuất hiện nhiều lần trong những khoảnh khắc ấy, chúng dần trở thành một phần thế giới bình thường của bé. Tình cảm ông bà và cháu cũng được vun đắp từ những điều nhỏ như thế.

Dưới đây là tám ý tưởng thực tế. Không cần kỹ năng gì đặc biệt, và phần lớn chỉ mất vài phút mỗi tuần.

1. Gọi video ngắn thôi, và chọn đúng giờ

Bé một tuổi không thể ngồi yên suốt một cuộc gọi 40 phút, và điều đó hoàn toàn bình thường. Hãy nhắm tới 5–10 phút khi bé đã no và được nghỉ ngơi, đừng gọi ngay trước giấc ngủ trưa. Nhờ bà làm một việc đơn giản mỗi lần: hát cùng một bài, giơ cùng một món đồ chơi, hoặc mở đầu bằng cùng một câu chào như "Cháu của bà dậy rồi đấy à?". Sự lặp lại giúp bé biết điều gì sắp đến, và cho ông bà một vai trò thay vì phải "biểu diễn".

2. Xin một lời nhắn thoại, không chỉ một tấm ảnh

Ảnh thì đẹp, nhưng một đoạn ghi âm ngắn mang theo điều mà bức ảnh không có: cách ông gọi tên cháu. Hãy nhờ ông bà thỉnh thoảng gửi một lời nhắn thoại khoảng 20 giây, chẳng hạn "Cháu ngoan ngủ ngon nhé, bà thương cháu nhiều lắm", rồi mở cho bé nghe vào cùng một giờ mỗi ngày. Nếu ông bà không quen dùng điện thoại, hãy ghi âm giọng ông bà bằng điện thoại của bạn trong cuộc gọi tới, khi ông bà đồng ý.

3. Tạo một nếp "giọng nói gia đình" ở nhà

Chọn một thời điểm trong ngày và gắn nó với giọng ông hoặc bà: câu hát của bà lúc tắm, tiếng ông gọi "Đánh răng thôi nào!" buổi sáng. Trong ứng dụng Chunnu Ji, bố mẹ hoặc ông bà ghi âm vài câu ngắn trong khu vực dành cho cha mẹ (có khóa phụ huynh), và các hoạt động chơi sẽ phát những câu ấy đúng bằng giọng người thân đã ghi. Hoạt động Cuộc gọi gia đình, chẳng hạn, là một cuộc gọi giả vờ với giọng nói quen thuộc chào bé. Đây là trò gọi điện giả vờ, không phải cuộc gọi thật, và người lớn vẫn ở bên cạnh bé.

4. Làm một cuốn album để bé chỉ tay

Trẻ nhỏ rất thích gọi tên các gương mặt. In vài tấm ảnh hoặc dùng một cuốn album đơn giản, rồi hỏi "Bà ngoại đâu? Ông nội đâu?" vào lúc yên tĩnh. Thế giới ảnh gia đình trong Chunnu Ji cho phép bạn thêm những gương mặt bé yêu thương để chúng xuất hiện trong trò chơi. Hãy chọn ảnh rõ nét, chụp gần; bé nhận ra một khuôn mặt đang cười dễ hơn nhiều so với một tấm ảnh đông người ở đám cưới.

5. Ghi lại một câu hát ru của ông bà

Ông bà thường giữ những câu hát mà bố mẹ chỉ còn nhớ lờ mờ. Nhờ bà hát chậm một câu ru, như "À ơi, con cò mà đi ăn đêm…" hay "Ầu ơ, ví dầu cầu ván đóng đinh…" của miền Nam, rồi ghi âm lại. Dù sau này bé lớn lên ở nước ngoài và nói tiếng Nhật, tiếng Hàn hay tiếng Anh ở trường, được nghe lời ru của bà vẫn giữ một sợi dây nối với tiếng nói của gia đình. Xem hướng dẫn Lời ru gia đình để có thêm ý tưởng dùng bài hát lúc đi ngủ.

6. Giao cho ông bà một "nhiệm vụ" mỗi tuần

Ông bà ở xa đôi khi cảm thấy mình chỉ là người đứng ngoài. Hãy giao cho ông bà một việc nhỏ, đều đặn: kể chuyện tối Chủ nhật, chọn "con vật của tuần" để cả nhà cùng nói về nó, hoặc gửi một từ mới mỗi tuần. Rồi dùng từ hay con vật ấy khi chơi ở nhà: nếu ông chọn con gà, cả tuần hai mẹ con có thể chơi "ò ó o!". Bé có được cây cầu nối giữa ông bà và cuộc sống hằng ngày, còn ông bà thấy mình có ích.

7. Để màn hình đúng chỗ của nó

Với trẻ rất nhỏ, các hướng dẫn y tế công cộng khuyên gia đình hạn chế thời gian xem màn hình. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2019) không khuyến nghị thời gian ngồi yên trước màn hình cho trẻ một tuổi, và với trẻ từ hai đến bốn tuổi thì không quá một giờ mỗi ngày; WHO cũng khuyến khích đọc sách, kể chuyện cùng người chăm sóc. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) coi gọi video với gia đình là một ngoại lệ cho trẻ dưới 18 tháng, nhưng kể cả khi đó, càng ngắn càng tốt. Những khoảnh khắc chỉ có âm thanh, như một lời nhắn thoại, một bài hát đã ghi âm hay một hoạt động tắt màn hình, vẫn mang ông bà đến gần bé mà không tăng thời gian xem màn hình.

8. Chuẩn bị trước khi về quê, giữ kỷ niệm sau chuyến đi

Vài hôm trước khi cả nhà về quê ăn Tết, hoặc trước khi ông bà lên thăm, hãy cho bé xem ảnh và nghe giọng ông bà để buổi gặp mặt thấy quen thuộc. Trong những ngày ở quê, khi ông bà đồng ý, hãy ghi lại vài câu thường ngày: "Chào buổi sáng cháu", "Giỏi quá!", "Ngủ ngon nhé". Khi trở lại thành phố hay nước ngoài, những câu nói ấy vẫn có thể là một phần trong ngày của bé, để cái vẫy tay ở bến xe hay sân bay không phải là lần cuối bé được nghe giọng ông bà. Với những gia đình đón Tết xa nhà, cả nhà còn có thể cùng nghe lại các đoạn ghi âm ấy vào đêm giao thừa.

Một lưu ý về quyền riêng tư và sự đồng ý

Giọng nói của ông bà là điều rất riêng tư. Chỉ ghi âm giọng của chính bạn, hoặc giọng của người thân khi họ đồng ý, và hãy giải thích bạn sẽ dùng đoạn ghi âm như thế nào. Trong Chunnu Ji, các đoạn ghi âm được giữ trên điện thoại; ứng dụng không tải chúng lên mạng, và ứng dụng chạy ngoại tuyến sau khi thiết lập. Những câu bạn ghi âm sẽ được phát lại đúng như khi bạn ghi, bằng chính giọng của người thân.

Kéo gia đình lại gần nhau hơn

Nếu bạn muốn bé được nghe giọng bà, giọng ông, giọng bố mẹ trong lúc chơi, hãy tải Chunnu Ji trên Google Play. Ứng dụng miễn phí để bắt đầu, không có quảng cáo và được làm cho bé 1–4 tuổi chơi cùng bố mẹ.