आजी-आजोबा दूर आहेत? बाळाच्या दिवसात त्यांचा आवाज ठेवण्याचे ८ मार्ग

2026-10-25

आज अनेक घरांमध्ये बाळ आणि आजी-आजोबा यांच्यात शेकडो किलोमीटरचं अंतर असतं, कधी कधी तर अख्खा समुद्र. बाबांची नोकरी पुण्यात किंवा बेंगळुरूमध्ये, आणि आजी-आजोबा कोल्हापूर, नाशिक किंवा कोकणातल्या गावी. किंवा कुटुंब अमेरिकेत, दुबईत, लंडनमध्ये स्थायिक झालं आहे आणि आजोळ महाराष्ट्रात. भेट वर्षातून एक-दोनदाच होते, गणपतीत किंवा दिवाळीच्या सुट्टीत.

अशा वेळी मनात भीती येणं साहजिक आहे: बाळ आजीला फक्त फोनच्या स्क्रीनवरचा चेहरा म्हणूनच ओळखेल का? एकत्र कुटुंबात आजीची अंगाई आणि आजोबांची गोष्ट रोजचीच होती. आता तेच थोडं ठरवून दिवसात आणावं लागतं.

चांगली गोष्ट अशी की १ ते ४ वर्षांचं बाळ छोट्या, पुन्हा पुन्हा येणाऱ्या क्षणांत जगतं: सकाळी उठणं, जेवण, अंघोळ, झोपण्याआधीचं गाणं. या क्षणांमध्ये आजीचा आवाज, आजोबांचा फोटो किंवा त्यांचं एखादं गाणं वारंवार आलं, तर ते बाळाच्या रोजच्या जगाचा भाग बनतात.

खाली आठ सोपे मार्ग आहेत. बहुतेकांना आठवड्यातून काही मिनिटंच लागतात.

१. व्हिडिओ कॉल छोटा ठेवा, आणि योग्य वेळी करा

एक वर्षाचं बाळ ४० मिनिटं कॉलवर बसणार नाही, आणि ते ठीकच आहे. पाच-दहा मिनिटं पुरेशी, तीही बाळ जेवून खुश असताना, झोपेच्या अगदी आधी नाही. परदेशात असाल तर वेळेचा फरक बघून एक ठरलेली वेळ ठेवा, जसं भारतातली सकाळ आणि तुमची संध्याकाळ. आजीला दर वेळी एकच छोटं काम द्या: तेच गाणं, तेच खेळणं, किंवा तेच "उठलास का रे माझ्या सोन्या?". तेच तेच घडलं की बाळाला कळतं, आता पुढे काय येणार.

२. फक्त फोटो नको, एक छोटा व्हॉइस नोट मागा

फोटो छान असतो, पण आवाजात असं काहीतरी असतं जे चित्रात नसतं: आजोबा नातवंडाला ज्या खास पद्धतीने नावाने हाक मारतात ती. आजी-आजोबांना अधूनमधून २० सेकंदांचा व्हॉइस नोट पाठवायला सांगा, जसं "झोप हं माझ्या बाळा, आजीचं खूप प्रेम आहे तुझ्यावर". तो रोज एकाच वेळी बाळाला ऐकवा. त्यांना फोन वापरणं जड जात असेल, तर पुढच्या कॉलवर त्यांच्या परवानगीने तुम्हीच रेकॉर्ड करून घ्या.

३. घरात "आपल्या माणसांचा आवाज" असं छोटं रुटीन

दिवसातला एक क्षण निवडा आणि त्याला आजी-आजोबांचा आवाज जोडा. अंघोळीच्या वेळी आजीचं गाणं, सकाळी आजोबांचं "चला, दात घासायचे!". Chunnu Ji ॲपमध्ये आई-बाबा किंवा आजी-आजोबा पालक गेटमागच्या Parent भागात काही छोट्या ओळी रेकॉर्ड करतात, आणि मग ॲपमधले खेळ त्याच कुटुंबाच्या आवाजात बोलतात. उदाहरणार्थ, कुटुंबाला कॉल हा खेळ म्हणजे एक लुटुपुटीचा, गंमतीचा कॉल, ज्यात ओळखीचा आवाज "हॅलो" म्हणतो. हा खरा फोन कॉल नाही, आणि मोठं कुणीतरी जवळच बसलेलं असतं.

४. बाळ बोट ठेवू शकेल असा फोटो अल्बम

लहान मुलांना चेहरे ओळखायला खूप आवडतं. काही फोटो प्रिंट करा किंवा फोनमध्ये छोटा अल्बम करा, आणि शांत क्षणी विचारा: "आजी कुठे आहे? आजोबा कुठे?" Chunnu Ji च्या कुटुंबाच्या फोटोंचं जग मध्ये बाळाला लाडके असलेले चेहरे जोडता येतात, म्हणजे ते खेळातच दिसतात. लग्नातल्या गर्दीच्या ग्रुप फोटोपेक्षा जवळून काढलेला, हसरा, स्पष्ट फोटो निवडा.

५. त्यांच्या आवाजातलं एखादं अंगाई गीत रेकॉर्ड करा

आजी-आजोबांकडे अशी गाणी असतात जी आपल्याला अर्धवटच आठवतात: "अडगुलं मडगुलं सोन्याचं कडगुलं" सारखी बडबड गीतं, किंवा आजीला पाठ असलेली एखादी जुनी मराठी अंगाई. त्यांना एक अंगाई सावकाश म्हणायला सांगा आणि ती रेकॉर्ड करा. बाळ परदेशात इंग्रजी वातावरणात वाढत असलं, तरी आजीचं अंगाई गीत त्याला घरच्या मराठी शब्दांशी जोडून ठेवतं. झोपताना गाणी कशी वापरायची यासाठी आमचं कुटुंबाची अंगाईगीतं मार्गदर्शन बघा.

६. आजी-आजोबांना आठवड्याचं एक "काम" द्या

दूर राहणाऱ्या आजी-आजोबांना कधी कधी वाटतं की आपण फक्त बघे झालो आहोत. त्यांना एक छोटं, नियमित काम द्या: रविवारची गोष्ट, "या आठवड्याचा प्राणी" ठरवणं, किंवा दर आठवड्याला एक नवा शब्द पाठवणं. मग घरी खेळताना तोच शब्द किंवा प्राणी वापरा: "आजोबा म्हणाले, या आठवड्यात हत्ती!" बाळाला आजी-आजोबा आणि खऱ्या आयुष्याचा दुवा मिळतो, आणि आजी-आजोबांना आपली भूमिका.

७. स्क्रीन तिच्या जागी ठेवा

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) २०१९ च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार एक वर्षाच्या बाळासाठी बसून स्क्रीन बघणं सुचवलं जात नाही, आणि २ ते ४ वर्षांच्या मुलांसाठी दिवसाला एका तासापेक्षा जास्त नाही, कमी असेल तर अधिक चांगलं. WHO मोठ्यांसोबत वाचन आणि गोष्टी सांगण्याला प्रोत्साहन देते. अमेरिकन अकॅडमी ऑफ पेडियाट्रिक्स (AAP) १८ महिन्यांखालील मुलांसाठी कुटुंबाशी व्हिडिओ चॅटला अपवाद मानते, पण तरीही छोटा कॉलच बरा. व्हॉइस नोट, रेकॉर्ड केलेली अंगाई किंवा स्क्रीन बंद ठेवून ऐकायची कृती, यांतून जास्त स्क्रीनशिवाय आजी-आजोबा घरात येतात.

८. भेटीआधी तयारी, आणि गेल्यानंतर आठवणी

आजी-आजोबा येण्याआधी काही दिवस रोज त्यांचा फोटो दाखवा आणि आवाज ऐकवा, म्हणजे भेट अनोळखी वाटणार नाही. ते घरी असताना, त्यांच्या परवानगीने रोजच्या काही ओळी रेकॉर्ड करा: "उठलं का माझं पिल्लू?", "शाब्बास!", "आता छान झोप". ते परत गेल्यावरही या ओळी दिवसाचा भाग राहतात, आणि विमानतळावरच्या निरोपासोबत त्यांचा आवाज निघून जात नाही.

गोपनीयता आणि परवानगी

आजी-आजोबांचा आवाज त्यांचा स्वतःचा आहे. फक्त स्वतःचा आवाज रेकॉर्ड करा, किंवा कुटुंबातील व्यक्तीचा आवाज त्यांच्या परवानगीने. Chunnu Ji मध्ये रेकॉर्डिंग फोनमध्येच राहतं, ॲप ते अपलोड करत नाही, आणि सेटअपनंतर ॲप इंटरनेटशिवाय चालतं. त्याच आवाजात नव्या ओळी तयार होण्यासाठी सपोर्टेड फोन लागतो (64-bit Android, किमान 5.5 GB RAM, 2.2 GB मोकळी जागा); इतर फोनवर तुम्ही रेकॉर्ड केलेल्या ओळीच वाजतात. तयार झालेला आवाज खऱ्या व्यक्तीसारखा हुबेहूब वाटेलच असं नाही.

कुटुंब अजून जवळ आणा

बाळाने खेळताना आजी, आजोबा, आई आणि बाबांचा आवाज ऐकावा असं वाटत असेल, तर Chunnu Ji Google Play वरून घ्या. सुरुवात मोफत आहे, जाहिराती नाहीत, आणि हे ॲप १–४ वर्षांच्या मुलांसाठी पालकांसोबत एकत्र खेळण्यासाठी बनवलं आहे.